| Sprengen Apeldoorn |
|
|
|
| Written by Henk |
| Friday, 14 May 2010 13:06 |
|
LET OP! Het kan een minuutje duren voor alle kaarten op deze pagina geladen zijn. Sprengen Apeldoorn Als je met "echte" Apeldoorners praat weten ze wel waar de Sprengen ongeveer liggen. Toch is er altijd wel verwarring over de oorsprong en loop van elke Spreng. Dit heeft er waarschijnlijk mee te maken dat ze relatief dicht bij elkaar liggen en de Sprengen gedeeltelijk overkluisd of ontoegankelijk zijn. Gezegd moet worden dat de discussies altijd interessant en nooit saai zijn. Om deze reden heb ik me, tijdens een jaarvergadering van de stichting "Veluwse Sprengen en Beken" , voorgenomen om de loop van de Sprengen, vanuit het perspectief van een wandelaar of fietser, met gps route informatie en foto's vast te leggen en dit op internet beschikbaar te stellen. Er is zo de mogelijkheid om de routes langs de Sprengen via internet te bekijken of ze in een gps apparaat te laden en ze zo zelf na te lopen. Tot mijn grote verrassing waren er Sprengen bij zoals de Driehuizerbeek, waar ik vlakbij gewoond heb, en deze toch nooit bemerkt heb. Een echt klein pareltje om te zien ... Veel van de routes beginnen of eindigen bij de kruising Eendrachtstraat, Jachtlaan en de Ugchelseweg. Dit is een punt waar veel Sprengen samenkomen en waar de oude van Gelder papierfabrieken stonden. Het was gewoon de beste plaats voor zo'n fabriek gezien de watertoevoermogelijkheden. Er is in de loop der tijd al heel wat geschreven over de Apeldoornse Sprengen en er is zelfs een stichting "Veluwse Sprengen en Beken" opgericht die de belangen van de Sprengen verdedigt. De stichting heeft de ijsvogel als symbool geadopteerd. Zelf heb ik deze vogel verschillende keren langs de Sprengen gespot maar er zijn veel andere vogels die aangetrokken worden door de flora en fauna rond de Sprengen zoals de prachtige mooi gekleurde boomklever die hier ook vaak te zien is.
In vroeger tijden werd het onderhoud van de Sprengen hoofdzakelijk door de eigenaren van de vele watermolens langs de Sprengen zelf uitgevoerd maar in de vorige (20ste) eeuw werd het economisch belang van de molens en dus ook van de Sprengen snel minder en de molens en Sprengen verwaarloosd. Wat nog steeds bijzonder is, is de vraag hoe de sprengenkoppen ooit gevonden zijn. Dit moet in de middeleeuwen of misschien al lang daarvoor ooit zijn gebeurd. Iemand moet hebben uitgevonden dat er waterbronnen onder die enorme laag zand lagen. De sprengenkoppen liggen vaak diep onder een laag rul zandgrond. Soms wel 4 meter diep. En hoe hebben de mensen in die tijd de sprengen over soms wel een lengte van 5 kilometer lang op kunnen leiden langs de hellingen van het Veluws massief. Als je er goed over nadenkt is het een zeer bijzonder stukje ingenieurswerk. Een met mij bevriende leraar aardrijkskunde uit een andere plaats vroeg zich af waarom er in Apeldoorn zo weinig interesse was bij zijn collega's om dit bijzondere kultuurlandschap bij de leerlingen van middelbare scholen onder de aandacht te brengen. Een goede vraag want dit zou eigenlijk een standaard onderwerp voor excursies moeten zijn.
Er zijn drie Sprengen die uiteindelijk op het Apeldoorns kanaal uitkomen (de Zwaanspreng, de Kayersbeek en de Grift). Alle beken stroomopwaarts van deze drie staan hier ook onder gerangschikt. De Zwaanspreng en de Kayersbeek lopen vanaf de Arnhemseweg nagenoeg evenwijdig enkele meters van elkaar. De Sprengen die met een "*" zijn aangegeven zijn inmiddels door mij bezocht en hieronder beschreven. Zwaanspreng * De oude beek in Beekbergen *
Provinciale overzichtskaarten van de Sprengen Met mijn hartelijke dank voor het gebruik want ze zijn bijna onmisbaar geweest bij het zoeken naar de loop van de Sprengen.....
. Overzicht Sprengen routes Deze bevatten zowel route (R) informatie als foto's (F). Ook is er een foto sessie van de reconstructie van de Eendrachtsprengen in Apeldoorn te zien. De reconstructie ligt in het gebied tussen de kruising Jachtlaan - Europalaan en kruising Ugchelseweg - Laan van Westenenk. Hier is nog geen route informatie van. De route langs de Winkewijert bevat sinds 17 juni 2010 foto's. De route langs de Schoolbeek is op 23 juni ingevoerd inclusief foto's. Op 8 juli is de route langs de Kayersbeek en de Zwaanspreng toegevoegd en op 18 juli is de route langs de Orderbeek en de beek in het Orderveen en op 19 juli langs de Driehuizerbeek. De Grift route is op 28 juli gemaakt.
Zie de menu knop" Foto's Sprengen Apeldoorn" (links) voor alle foto's Hieronder zijn de routes met de bijbehorende foto's te zien. Indien u op uw PC Google Earth hebt geinstalleerd kunt u de "Earth" presentatie knop op de kaart selecteren dan ziet u meer details dan met de "Hybrid" presentatie en zijn tevens de aanwezige foto's beter te selecteren. Van de Eendrachtstraat naar de Cloese
De Cloese naar Ugchelsebeek Koppelsprengen/Steenbeek Vanaf de Cloese gaat de route verder naar de bron van de sprengen ook wel de Koppelsprengen genoemd. We volgen de Ugchelsebeek en beginnen bij de Winnemolen die onlangs is afgebroken om plaats te maken voor nieuwe apartementen. Nu is er een nieuw waterrad geplaatst. Iets verder op de GP Duuringlaan herinneren de straatnamen Wijhe (opslagbekken voor de molen) en Roojan (een oude bedding van een verloren zijtak van de Uchelsebeek) aan de geschiedenis van de Winnemolen. In 2009 heeft de heer A. Kerssen hierover een leuk stukje geschreven in het Ugchelse kerkblad De Bron:
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Nieuwe straatnamen in Ugchelen Roojan Het woonhuis op de hoek van De Cloese en G.P.Duuringlaan,waar laatstelijk Lex Quartel heeft gewoond, droeg jarenlang de naam “Roojan”. Wijer Na de A1 te hebben gekruist kan men kiezen tussen de route naar de Koppelsprengen (links) of men kan een zijtak van de Spreng naar de Cantharel volgen die de Steenbeek heet. Hiervoor steken we bij de Hamermolen de Hoendeloseweg over. Bij de Cantharel houdt deze Sprengenroute eigenlijk op. Als u wilt kunt u nog even, vanuit de Steenbeek, het uitstapje naar het landgoed "van der Hucht bos" achter de Cantharel vervolgen.
Van de Cloese langs de Schoolbeek
Van de Eendrachtstraat langs de Winkewijert
Langs de Kayersbeek en de Zwaanspreng In de buurt van de Winkewijert ligt ook de oorsprong van de Kayersbeek. Er is achter het Columbia voetbalterrein een klein, bijna niet op te merken, paadje wat toegang tot deze Spreng geeft. Bij de Arnhemseweg komt de Kayersbeek samen met de Zwaanspreng, ook wel naar de Felua /Seminarie genoemd. Deze Spreng loopt tot de Arnhemseweg grotendeels ondergronds. Via Malkander en de voormalige forelkwekerij komen de beide Sprengen uiteindelijk uit in het Apeldoorns Kanaal ter hoogte van de Matense wijk De Velden. De route gaat dan terug via de Kayersbeek. Misschien een goed idee om nu via de andere kant van de beken te lopen of te fietsen. Daarna terug via de "Vlaswiek" naar de Zwaanspreng. Mooie route met veel vogels. De route langs de Zwaanspreng gaat door een prachtig loofbos. Vervolgens gaan we via een mooi breed bospad terug naar de oorsprong bij het Columbia terrein langs de Winkewijert.
De Orderbeek en de beek in het Orderveen
De Driehuizerbeek We beginnen de route bijna aan het einde van het bovengrondse gedeelte van de Spreng op de Bronbeekhof, een klein hofje in de wijk Driehuizen. Heel goed verscholen tussen de struiken ligt de Spreng die we vanaf hier een tiental meter via een zeer smal paadje kunnen volgen. Dan houdt het helaas op want de rest van deze Spreng ligt in de tuinen van de woningen en is niet te bereiken. Via een omweggetje gaan we dan maar naar de Driehuizerweg waar de Spreng weer te volgen is Het is lastig om met de fiets langs het pad te lopen maar met een beetje doorzettingsvemogen lukt het wel. De Spreng ziet er hier erg mooi uit en loopt door tot aan de Zanderijweg waar de bron ligt Helaas wordt er langs de Spreng momenteel driftig gebouwd maar dat zal u er hopelijk niet van weerhouden om van de Spreng te genieten.. Vervolgens gaan we terug naar de overstortvijver die ingesloten wordt door de spoorlijn, de Prinses Beatrxlaan en de Koningslijn. Vanaf het punt aan de Bronbeekhof tot hier is de Spreng overkluisd. Vanaf de overstortvijver loopt er ook een overkluiste verbinding naar de Orderbeek (ook overkluist). Deze komt uiteindelijk samen met de Grift. Vaaf de overstortvijver fietsen we door de wijk de Heeze terug naar de kruising van de Eendrachtstraat, Jachtlaan en de Ugchelseweg waar sommige andere routes ook al waren begonnen.
De Grift De route begint dit keer weer bij de kruising Eendrachtstraat, Jachtlaan en de Ugchelseweg. Langs de Europalaan komen we bij de Christiaan Geurtsweg die vernoemt is naar een van de oudste molenaars in Apeldoorn Dan komen we langs de Hofstraat waar De Grift recentelijk weer boverngronds is gehaald Vanaf hier tot aan de Deventerstraat zal binnenkort ook begonnen worden met het zichtbaar maken van De Grift. Nu is dit helaas nog niet zo maar vanaf de Deventerstraat is het trace helemaal vernieuwd en een lust voor het oog. Mooi fietspad en veel plantengroei in de Spreng. Af en toe is er nog wel een tijdelijke blokkade door de lokale industrie. Dan komen we langs een lang fietspad waar de Grift en het Apeldoorns kanaal parallel lopen. We vervolgen de route tot de Beemte. Hier kunt u via een knooppuntenroute terug of verder gaan. De Grift zal uiteindelijk pas bij Hattem in het kanaal komen maar zover heb ik mijn tocht niet vervolgd.
De Badhuisspreng en De parken Het water werd voorverwarmd door het te laten meanderen op de plek van de huidige scholengemeenschap Sprengeloo maar bleef toch altijd erg koud en dat weet ik uit eigen ervaring. De route begint aan de Jachtlaan. De Badhuisspreng begint eigenlijk in het park Berg en Bos maar wij beginnen buiten het park. Daarna volgen we de Spreng die tegenwoordig helemaal droog staat tot aan de parken. De oorspronkelijke Sprengenkoppen zijn nog steeds te zien. Tussendoor maken we een uitstapje naar het Sprengenpark en zien we ook nog de grote overstortvijver aan de Moeflonstraat waar vroeger het beroemde beeld van Zadkine "De drie gratien" stond. Dit is helaas door vandalen vernield en staat nu in het stadhuis. Sinds 2009 staat er gelukkig weer een nieuw beeld. Van de Badhuisspreng maken we een tocht langs het Oranjepark, Wilhelminapark, Verzetstrijderspark en het Prinsenpark. Prachtige fontijnen en watervogels zoals de reiger en de aalscholver. Een prachtig gebied om tot rust te komen en dat midden in de stad.
De Oude Beek te Beekbergen Er zijn diverse beken in deze regio die Oude Beek heten bijv. de Oude Beek in Beekbergen of de oude beek in de buurt van Epe. Een "oude beek" was nl. vaak de benaming van een beek die in onbruik was geraakt door een nieuwe opgeleide beek en derhalve waren er nogal wat "oude beken". Ze werden ook wel "verloren beken" genoemd. De Oude Beek in Beekbergen heb ik in augustus 2011 bezocht tijdens een tuinbezoek, georganiseerd door enthousiaste tuinbezitters (4evergreen) in Beekbergen. Tijdens een fietstocht op 29 april 2012 heb ik de hele spreng tot Klarenbeek langsgefiets. Deze Oude Beek is eigenlijk geen spreng maar een echte beek die zijn weg door een een dal zoekt in tegenstelling tot een spreng die altijd opgeleid is en zo weinig mogelijk verval kent. Later wordt hij wel verschillende kere opgeleid en zijn er molens en wijerds te vinden. De bron ligt in het tuinreservaat Woeste Weelde aan de Engelanderweg in Beekbergen Uit de informatie ten behoeve van de tuinbezoeken heb ik het volgende commentaar gevonden: " Er zijn 3 molens bekend die langs de Oude Beek staan/stonden. De Tullekensmolen, De Ruitersmolen en de Gasthuismolen. De kaart die ik hiervoor geraadpleegd heb staat ook in het boek Veluwse beken en sprengen uitgegeven door de Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken. Foto's en een google map plaatje zijn inmiddels gemaakt en de gps bestanden toegevoegd. De foto's van de spreng zijn hier te zien.
Gebruik van de gps bestanden Zelf gebruik ik een redelijk eenvoudig GPS apparaat (Etrex H van Garmin) met een, via internet in de VS, voor een luttel bedrag gekocht, serieel naar usb kabeltje voor de communicatie met een PC. Dit GPS apparaat zit, met een bevestiging voor een mobieltje, op het stuur van mijn fiets geklemd en zo wordt de route die ik fiets op het apparaat opgeslagen als een zgn. "gdb" bestand. Dit wordt, na afloop van een fietstocht, via het kabeltje op de PC opgeslagen. Of evt. weer in de Etrex geladen om de route op een later tijdstip nog eens te volgen. Sommige gps apparaten hebben i.p.v gdb bestanden echter gpx bestanden nodig en daarom zijn die ook ter beschikking gesteld. Een andere manier om de gpx bestanden te kunnen bekijken is m.b.v. Google Earth. Dit gaat als volgt. Het gezipte bestand bevat ook een bestand Sprengen_Apeldoorn.kmz waar u eenvoudig met de muis op kunt "dubbel klikken". De rest wijst zich, naar ik hoop, vanzelf Het geeft in verschillende kleuren de routes aan die hierboven beschreven staan..
|
| Last Updated on Thursday, 26 April 2012 11:38 |















